تبلیغات
عــــــلوم سیـــــــاسی - فصل دوم
 
عــــــلوم سیـــــــاسی
آنچه را که در یک دوره لسانس می خوانیم.
درباره وبلاگ


این وبلاگ را برای استفاده محصلین و علاقه مندان رشته علوم سیاسی ایجاد نموده ام
از تمامی بازدید کنندگان محترم وبلاگ خواهشمندم تا دز زمینه بهتر و پر بار شدن وبلاگ ما را یاری نمایند.
در ضمن استفاده از مطالب وبلاگ با ذکر منبع آزاد است.

مدیر وبلاگ : مصطفی سروری
نویسندگان
نظرسنجی
کدام مطالب در وبلاگ را بیشتر می پسندید؟








1389/02/21 :: نویسنده : مصطفی سروری

وقایع مهم جهان از کنگره وین تا جنگ جهانی دوم کنگره وین

کنگره ها وکنفرانسهایی که پس از جنگ‌های همگانی برگزار میشوند مانند مجالس موسسانی هستند که بعد از انقلاب کار تدوین قانون اساسی یک کشور را به عهده دارند. بنابراین چند نکته دراین کنگره ها مهم است1- شناخت نیروهایی که دراین کنگره‌ها شرکت دارند و برنامه های آنها 2- اصول نظم جدیدی را که ایجاد می کنند. 3- نتایجی که این نظم جدید به بار می‌آورد

نیروها وبرنامه ها در کنگره وین

بر اساس معاهده 30 می 1814 پاریس برای حل مسائل بین المللی بعد از ناپلئون باید کنگره ای مرکب نماینده گان تمام دول اروپایی در وین تشکیل می‌شد. تا برای تعین تکلیف سرزمینهایی که از ناپلئون باز پس گرفته شده بود تصمیم گرفته شود. این کنگره از اکتبر 1814تا جون 1815 با شرکت شاهان وشاهزادگان زیادی که از سراسر اروپا نمایندگی می‌کردند در وین تشکیل شد. نباید تصور کرد که تمامی کشورهایی که دراینگونه کنگره ها شرکت دارند سهم یکسانی در اتخاذ تصمیمات دارند بلکه برخی از شرکت کننده گان صرفا نقش صحه گذاشتن بر تصمیمات قدرتهای بزرگ را دارند. در این کنگره هم وضع به همین منوال بود و تصمیم گیری اصلی به عهده چهار قدرت برتر یعنی انگلستان، روسیه، اتریش وپروس بود این چهار کشور قبل از کنگره وین در مارس 1814 طی معاهده شومون برهمبستگی خود در مقابل فرانسه وانحصار حق تصمیم گیری درمورد مسائل مهم تاکید کرده بودند. همچنین توافق کرده بودند قبل از تشکیل رسمی کنگره در مجمعی سری به حل اختلاف بین خود بپردازند. این چهار کشور موفق شدند که طی دو پروتکل که در 22 سپتامبر 1814 به امضا رسید بر سر تقسیم سرزمینهای مورد نظر به توافق برسند و به اختلافات خود پایان دهند. به این ترتیب کشورهای دیگر به طور واقعی در تصمیم گیریهای شرکت نداشتند وحضور نمایندگان این کشورها تاثیری بر سرنوشت آنها نداشت. شآید تنها تالیران نماینده فرانسه بود که خارج از محدوده این قدرتها توانست تا حدی بر جریان تصمیم گیری تاثیر گذار باشد آنهم به دلیل زیرکی وکاردانی خود تالیران بود. طبیعی است که شرایطی که تضاد منافع زیاد بین قدرتها وجود داشت  هر قدرت به دنبال حداکثر منافع برای خود باشد. خواستهای این قدرتها عبارت بودند از:

انگلستان: این کشور در راستای تفوق بیشتر بر دریا ها که دسترسی به مستعمرات  را برایش  آسان می کرد در نظر داشت مستعمرات کاپ و سیلان را از هلند گرفته و بلجیم را که از فرانسه گرفته بود به هلند بدهد به این ترتیب هم فرانسه تصعیف می‌شد  هم هلند دیگر به فکرپس گرفتن مستعمرات خود نمی‌افتاد. در مورد روسیه هم می خواست این کشور از دست اندازی بیشتر به پولند محروم شده ودر مقابل اتحاد اتریش وپروس قرار گیرد.در مورد آلمان بر آن بود که: شاهزاده نشینهای آلمان را در یک کنفدراسیون زیر نظر اتریش و پروس نگهدارد و به هیچ عنوان خواستار اتحاد آلمان نبود و معتقد بود که این به مصلحت صلح عمومی نیست. موضع گیری انگلستان درکنگره وین در راستای تضعیف روسیه، فرانسه، هلند وبه طور کلی ضدیت با تمام قدرتهای بالفعل و بالقوه دریایی بود.  اتریش اشتراک  منافع زیادی با انگلستان داشت بحدی که  می توان ایندو را دریک جبهه قرار داد.تنها نقطه اختلاف بین اتریش و انگلستان تعیین حدود قدرت پروس بود که مترنیخ(نماینده اتریش) مایل نبود که پروسیها انحصار نفوذ اتریش را بر آلمان از بین ببرند ولی کاسلری (نماینده انگلستان ) نمی خواست که انحصار نفوذ اتریش بر آلمان باعث تقویت بیش از حد این کشور شود در نتیجه خواهان گسترش محدود حوزه نفوذ پروس در شاهزاده نشین های آلمان بود. این اختلاف نظر دوکشور گرچه منجر به جدایی سیاستهای دو کشور نشد ولی تا حدی زمینه را برای بهره برداری تالیران فراهم کرد.

روسیه و پروس کاملا مخالف سیاستهای انگلستان بودند روسیه به شدت خواستار نفوذ و تحکیم  سلطه خود دربالکان و بخصوص پولند بود. پروس هم در کنار روسیه قرارگرفته بود و با سیاستهای اتریش مخالف بود. با این اختلافها متحدین تا رسیدن به تفاهم بر سر بنای جدید اروپا فاصله زیادی داشتند. تنها مورد مشترک بین آنها تضعیف وانزوان فرانسه بود.  تالیران نماینده فرانسه از این اختلاف نظرها به خوبی با خبر بوده و نهایت استفاده را از این موضوع می برد.  ابزار دیگری که تالیران توانست از آن استفاده  کند اندیشه حقوق عمومی بود.  در گنکره وین گرچه شرکت کنندگان از نظر قدرت باهم برابر نبودند ولی ازنظر حقوقی با هم برابر بودند وتالیران سعی کرد با تکیه بر اصل حقوق عمومی توجه کشورهای کوچک را به دوستی با فرانسه جلب کند.بر اساس دیدگاه حقوق عمومی باید حقوق تمامی کشورهای شرکت کننده رعایت میشد. این اصل گرچه مورد اعتراض قدرتها قرار گرفت ولی بالاخره به عنوان یک اصل هرچند به صورت ظاهری مورد قبول قرارگرفت. اختلافات قدرتهای بزرگ باعث طولانی شدن کنگره‌ی وین شد امابازگشت ناپلئون از جزیره آلب و تشکیل حکومت صد روزه در فرانسه باعث شد که کنگره‌ی وین در 9 جولای 1815 اعلامیه نهایی خود را که دقیقا در راستای اهداف قدرتهای بزرگ بود صادر کرده وبه کار خود پایان دهد.

اصول نظم جدیدبین المللی

کنگره‌ی وین مهمترین واقعه‌ی قرن 19 م به حساب می آید این کنگره نظم نوینی را درروابط بین المللی پایه ریزی کرد که درتاریخ فقط می توان نمونه آنرا در معاهدات وستفالی دید. نظم بعد ازمعاهدات وستفالی را فرانسه انقلابی و به دنبال آن ناپلئون با تشکیل امپراطوری بهم ریخته بود. جنگهای طولانی ناپلئون و شکست او از کشورهای اروپایی اروپا را به دو اردوگاه حاکم  ومحکوم تقسیم کرده بود. طبیعی است که در چنین شرایطی این قدرتهای فاتح هستندکه نظم جدیدرا طبق منافع خود پی ریزی کرده  و به دیگران تحمیل می کنند. اجزای اصلی در نظام نوین بعد از کنگره‌ی وین چهار قدرت پیروز در جنگ یعنی بریتانیا- پروس- اتریش و روسیه بودند. این نظم را کاسلری نماینده‌ی انگلستان طراحی و مترنیخ  نماینده اتریش مشروعیت بخشیده بود. بر اساس مصوبات کنگره‌ی وین دول اروپایی ملزم به نوعی  هماهنگی بودند که در صورت تخلف یکی ازاعضا از این مصوبات سایر کشور ها باید به طور هماهنگ علیه آن کشور اقدام کنند. این سیستم هماهنگی به کنسرت اروپا مشهور شد. کنسرت اروپا تا پایان قرن 19 تقریبا توانست موفقانه عمل کند. این هماهنگی را می‌توان در بسیاری موارد من جمله درقیام مردم بلجیم در 1830  که فرانسه می خواست این کشور را به خاک خود منضم کند چهار قدرت در مقابل فرانسه موضع مشترک گرفتند و در جنگهای کریمه فرانسه، انگلستان واتریش در مقابل روسیه قرار گرفتند،  مشاهده کرد.

نتایج  و تاثیرات کنگره وین در اروپا

الف: کنگره‌ی وین، اعاده و همبستگی پادشاهی های اشرافی

انقلاب فرانسه ناشی از طبقه تازه تاسیس بورژوا در فرانسه بود. این طبقه در پی تحقق آرمان های خاص خود مانند ایجاد نظام اقتصادی- اجتماعی مبتنی بر دموکراسی و آزادی بود. اندیشه های برخواسته ازاین انقلاب به سرعت  از مرزهای فرانسه فراتر رفته و در تمام اروپا پراکنده گشت. این اندیشه ها پایه های تمام دولتهای مطلقه و اشرافی را در اروپا متزلزل کرد. اما کنگره‌ی وین مانند سدی قوی درمقابل این موج ایستاد و منجر به بازگشت سلطه‌ی پادشاهان و اشراف در سراسر اروپا شد. تمام  پادشاهی‌هایی که توسط ناپلئون سقوط کرده بودند بوسیله‌ی کنگره‌ی وین بازگردانده شدند. آنها تمام وعده های خود را مبنی بر دخالت دادن مردم در تعیین سرنوشت کشور فراموش کرده ونه تنها به شدت در مقابل امواج آزادیخواهی مقاومت کردند حتی دست به ایجاد اتحادیه هایی برای سرکوب هر چه بیشتر آزادیخواهان زدند.

اتحاد مقدس: (اتریش پروس-روسیه) تزار الکساندر  امپراطور روسیه برای اینکه بتواند خود را از انزوایی که بعد از کنگره‌ی وین احتمال می داد برایش پیش بیاید نجات بدهد و هم اینکه در مقابل عثمانی بتواند دول اروپایی را همراه خود داشته باشد دست به ایجاد اتحاد مقدس زد و شاهان اروپا را بنام مسیحیت و تعالیم مذهبی به اتحاد فراخواند. دولتهای پروس و اتریش در این اتحاد شرکت جستند. این سه دولت  اعلام کردند که احکام مسیحیت را درحل اختلافات  بین خود در نظر خواهند گرفت و در مواقع لزوم به همدیگر کمک خواهند کرد.

اتحاد چهار جانبه: (انگلستان-پروس-روسیه-اتریش)

انگلستان که رقیب جدی روسیه به حساب می‌آمد و سیاستهای این دو کشور در تضاد با هم قرار داشتند درمقابل اتحاد مقدس واکنش نشان داده  و دست به انعقاد قرارداد چهار جانبه زد که از جامعیت بیشتری نسبت به اتحاد مقدس برخوردار بود. این پیمان پیروزی بزرگی برای دیپلماسی انگلستان به حساب می‌آمد. اهمیت این پیمان در این بود که نوک حمله‌ی پیمان های قبلی را که متوجه فرانسه بود کمی منحرف کرده وبه سوی روسیه نشان می رفت(گرفتن ابتکار عمل از روسیه و بی توجهی به اتحاد مقدس ساخت روسیه). بر اساس این پیمان پادشاهان این چهار کشور آسایش و نظم اروپا را وابسته به حفظ نظم موجود می‌دانند و بر حفظ آن تاکید دارند دراین پیمان هم اختلاف نظر روسیه و انگلستان به خوبی قابل مشاهده است انگلستان حوزه عمل پیمان را فقط در مقابل فرانسه ونهایتا اروپا میداند درحالیکه روسیه سعی می‌کند با استفاده ازاین پیمان امکان دخالت خود را در امریکا عثمانی و سایر نقاط جهان پیدا کند. در نهایت مترنیخ با استفاده از اختلاف بین این دوکشور استفاده کرده سیستم سرکوبی را در مقابل  هر گونه آزادی خواهی در اروپا راه اندازی کرد.  بر اساس این قرارداد چهارقدرت تصمیم گرفتند که جلساتی ادواری برای بررسی و اتخاذ تدابیر لازم برای حفظ منافع  مشترک برگزار کنند. اهمیت این پیمان اولا از این جهت است که زمینه‌ی پیوستن فرانسه را به این گونه اتحاد ها فراهم می کند و این اتحاد با پیوستن فرانسه تبدیل به اتحاد پانتارشی یا  پنج گانه می شود. ثانیا دخالت بر علیه نیروهای انقلابی در درون یک کشور از طرف این قدرتها مجاز شمرده می شود.

ب: کنگره‌ی اکس لاشاپل  و سیستم سرکوب مترنیخ

گفتیم که اختلافات شدید بین روسیه و انگلستان  زمینه را برای آزادی عمل  و در نتیجه شکل گیری سیستم مترنیخ فراهم کرد. مترنیخ  در ابتدا برای حفظ وضع موجود و سرکوب جنبش های آزادیخواهی یا ملی گرایی اتحاد سلاطین اروپا را تقویت کرد.

سیستم مترنیخ به طور خلاصه واکنشی به انقلاب فرانسه  و عقاید و افکاری که  از آن ناشی می‌شد و به خارج صادر می گشت بود. محور اصلی  سیستم مترنیخ بر توازن قوا قرار داشت.  به عقیده‌ی مترنیخ ابتدا توازن قوا باید در کشورها به وجود بیاید و این توازن قوا یعنی نظم اجتماعی در مقابل نیروهای خرابکار و انقلابی. به نظر مترنیخ هیچ چیز برای دولتها خطرناک تر از نهضتهای ملی و آزادی بخش نیست بنابراین او مخالف هر گونه تغییر در وضع موجود است. وی اتحاد پادشاهی‌ها را برای تشکیل یک پلیس بین المللی لازم می دانست.

نیروهای پیروز که هرکدام تعدادی نیروی نظامی برای وثیقه پرداخت غرامت جنگی از سوی فرانسه در این کشور نگه داشته بودند در 1818 تصمیم گرفتند به حضور این نیروها در فرانسه خاتمه داده و آنها را از فرانسه خارج کنند. گردهمایی برای اتخاذ تصمیم در آن مورد در اکس لاشایل برگزار شد. در این گردهمایی اختلاف نظر دیرینه روسیه و انگستان بروز کرد. روسیه خواهان دعوت از تمام  کشورهای اروپایی در این گردهمایی بود و انگلستان معتقد بودکه فقط حضور چهارکشور فاتح و فرانسه کافی است. کشورهای دیگر هم نظر انگلستان را پذیرفتند پس از تصویب خروج نیروهای خارجی از فرانسه نماینده فرانسه پیشنهاد کرد که فرانسه وارد اتحاد چهارگانه شده این اتحاد به پنجگانه تبدیل شود. انگلستان از این پیشنهاد استقبال کرد وهمان اختلاف نظر همیشگی روسیه وانگلستان رخ نمود، زیرا انگلستان  با این نظر مخالف و مایل به حفظ اتحاد چهار گانه بود. مترنیخ راه حل میانی را پیدا کرده و پیشنهاد کرد که فرانسه  به اتحاد بپیوندد اما در صورت بروز خطر انقلاب در فرانسه همسایه ها دخالت کرده و با استفاده از نیروهای نظامی خود آتش انقلاب راخاموش کننند و نظم را به طور که منافعشان اقتضا می کند درفرانسه ایجاد کنند.

به این ترتیب اتحاد  چهارگونه  تبدیل به پنج گانه شده و کنگره‌ی اکس لا شاپل اعلان جنگی  شد علیه تمام اصول انقلابی و مترنیخ با تلفیق اتحاد مقدس و اتحاد چهارگانه و قبولاندن حق مداخله ظاهرا سد محکمی در مقابل تغییرات اجتماعی ایجاد کرد.

ج: اوج گیری مبارزات آزادیخوداهی و واکنش جبهه متحد اشرافیت

با تمام تدابیری که قدرتهای اروپایی سنجیده بودند نتوانستند مانع از آزادیخواهی شوند و انقلابهای آزادی خواهی  در جای جای اروپا آغاز شد. آلمان ایتالیا واسپانیا هر کدام نقطه های آغاز انقلاب شدند.

این انقلاب ها که ابتدا از آلمان آغاز شده بود با مقاومت و سرکوب شدید مترنیخ روبرو شد.  مترنیخ توانست پادشاهان اتریش وپروس را قناعت دهدکه  انقلاب و آزادیخواهی  برای آنها خطرناک است و بنابراین آنها نه تنها با مردم آزادیخواه که با حاکمان آزادیخواه  نیز باید به شدت برخورد کنند در همین راستا بسیاری از شاهزاده های کنفدراسیون آلمان برای تامین آزادی خود از روسیه کمک خواستند که باز با مقاومت اتریش و مترنیخ روبرو شدند ودر نتیجه آزادیخواهی در آلمان سالها به تعویق افتاد.

انقلابهای اسپانیا و ایتالیا بر خلاف آلمان که بدون دخالت خارجی  و فقط با مشارکت پروس و اتریش حل شده بود با دخالت قدرتهای خارجی مانند روسیه اتریش فرانسه و سکوت انگلستان در مقابل این دخالت ها سرکوب شد و سلطنتهای  مطلقه حاکمیت خود را در این سرزمین ها باز یافتند بازگشت سلطنت مطلقه  با دخالت قدرتهای اروپایی در اسپانیا و تلاش تزار برای دستیابی به مستعمرات امریکایی اسپانیا، انگلستان را برآن داشت تا سعی کند با امریکا وارد مذاکره شده و در مقابل دخالت احتمالی اسپانیا، فرانسه‌یا اتحاد مقدس در امریکای لاتین نوعی تضمین  برای خود حاصل کند.

دکترین مونروئه(رئیس جمهور وقت امریکا) در2 دسامبر1823به کنگره  امریکا اعلام شد. بر اساس این دکترین امریکا اعلام داشت که: به دلیل اینکه اروپا به صورت لانه‌ی استبداد در آمده  و ما تلاش داریم تا قاره‌ی خود را به صورت مهد آزادی در آوریم بنابراین امریکا در امور اروپا مداخله نمی کند و مستعمرات آنرا به رسمیت می شناسد، اما هرگونه تلاش اروپا برای گسترش نفوذ خود در قاره‌ی امریکا  عملی خصمانه تلقی می شود. اعلام دکترین مونروئه  برای سیاست  کانینگ  (انگلستان) که می خواست امریکای لاتین برای اسپانیا حفظ شده ودر مقابل روسیه وفرانسه قرارگیرد موفقیتی به حساب می‌آمد و ضربه‌ی محکمی بر سیستم  پلیسی مترنیخ بود.

درسال 1825 نیکلای دوم به جای الکساندر  نشست او با وجودیکه شخصی بسیار مستبد بود اما منافع روسیه را بر منافع اروپا ترجیح داده و به همین دلیل از مترنیخ فاصله گرفت به این ترتیب در پایان دهه‌ی 1820 سیستم مترنیخ عملا از بین رفته بود و زمینه های لازم برای انقلابهای 1830  و 1848 فراهم گشت.





نوع مطلب : تاریخ روابط بین الملل2، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
1396/06/24 05:39 ب.ظ
When I originally commented I appear to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a comment is added I get four
emails with the same comment. There has to be a means you can remove me from that
service? Many thanks!
1396/01/24 03:17 ق.ظ
Undeniably believe that which you said. Your favorite justification appeared to
be on the web the easiest thing to be aware of.
I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that
they plainly don't know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined
out the whole thing without having side effect , people can take a signal.
Will probably be back to get more. Thanks
1396/01/24 12:34 ق.ظ
I'm gone to inform my little brother, that he should also go to see this
website on regular basis to take updated from hottest reports.
1396/01/20 06:33 ب.ظ
Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote
the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a little bit, but instead
of that, this is fantastic blog. A fantastic read. I'll definitely
be back.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :